در راستای بحث خوبی که جناب زره ساز در وبلاگ گروهی کتابداران مطرح نمودند ، لازم است تکلیف کتابداری و حوزه مربوطه را در ارتباط باهم ، با سری مباحثی که مطرح می شود ، روشنتر گردد.

            تا آنجا كه ما اطلاع داريم, در اين خصوص تحقيق تطبيقي و مقايسه اي بمعني جامع و وسيع خود صورت نگرفته است. در چنين تحقيقي, بنظر ما نقطه شروع بايد مشخص ساختن مفهوم "دانش اطلاع رساني", "دانش كتابداري" و "دانش اطلاع _ دكومانتاسيون" باشد.

تعريف دانش اطلاع _ دكومانتاسيون تقريباً باينصورت در مي آيد: نظام علمی طبقه بندی شده ای است که هدف آن ایجاد مبانی علمی به منظور انتقال اطلاعات در تئوری و عمل بوسیله آماده سازی معلومات و شناخت ها است.

            در صورت لزوم اين تعريف را مي توان تفصيل بيشتري داد و يا آنرا دقيقتر كرد. دانش اطلاع‌رساني بايد در معناي وسيع خود دانش كتابداري را نيز در بر بگيرد. تعريفي كه از دانش كتابداري در Bibliothekswesers Lexikon des (فرهنگ كتابداري) بدست داده شده است, به نظر خالي از ايراد نيست.   مناسبات دانش كتابداري و دانش اطلاع _ دكومانتاسيون با دانشهاي خويشاوند (دانشهاي خويشاوند با دانش كتابداري و دانش اطلاع _ دكومانتاسيون عبارتند از: دانش بايگاني, روابط زباني, دانش روزنامه نگاري, دانش تعليم و تربيت, علم آمار و دانش مربوط به موسسات انتشاراتي و چاپ و توزيع كتاب.)

مناسبات دانش كتابداري و دانش اطلاع _ دكومانتاسيون با دانشهاي ذكر شده در فوق نيز براساس وحدت (يكسان بودن), شباهت, ارتباط و تابعيت مشخصات بنيادي آنها پايه‌گذاري مي شود. مهمترين مشخصه در اين مورد, موضوع مورد مطالعه است. درست نظير آنچه در مورد مناسبات دانش كتابداري و دانش اطلاع _ دكومانتاسيون اشاره شد, در زمينه مناسبات دانش كتابداري و دانش اطلاع _ دكومانتاسيون با دانشهاي خويشاوند نيز تاكنون هر چند كه تحقيقات جداگانه صورت گرفته لاكن تحقيق جامع و همه جانبه اي انجام نشده است.

ماهيت دانش اطلاع رساني

دانش اطلاع رساني نامي است كه براي "مفهوم احاطي" Oberbegriff تمام دانش هائي كه در بالا آمده برگزيده شده است. بنابراين مفهوم احاطي نشان دهنده يك قلمرو علمي است كه دانش هاي ذكر شده در مطالب فوق بعنوان نظامهاي علمي بآن تعلق دارند. اين مفهوم تمام مشخصات قابل انتزاع اين دانشها را شامل ميشود. دانش اطلاع رساني بعنوان قلمرو علمي, تمام بخشهائي را كه تشكيل دهنده مبناي تئوريك نظامهاي علمي مربوط هستند, نيز در برميگيرند. لذا در مرحله كنوني كه هنوز مرحله سازندگي دانش اطلاع رساني است _ اين اجزاء در مقياسهاي  متفاوت, از آن مشخصات قابل انتزاع بدست مي آيند. از آنجا مي توان نتايج نهائي مطلوب را بسهولت بدست آورد. اصطلاح "دانش اطلاع‌رساني" كه ما در اينجا براي تعيين نگرشهاي خود مورد استفاده قرار داده ايم مثل بسياري ديگر از اصطلاحات مربوط به اطلاعات تخصصي و دانشهاي مربوط به آنها هنوز مورد توافق همه دانشمندان و محافل علمي مربوط به اين رشته قرار نگرفته است. بسياري بخصوص واژه "Informatik" را در برابر آن قرار مي دهند. در حد خود اصطلاح Informatik بطور كلي قابل پذيرش است و از لحاظ زباني در واقع مي توان آنرا نام دانشي قرارداد كه اطلاعات, فعاليت اطلاعاتي, استفاده كنندگان از اطلاعات و نظاير اينها را مورد تحقيق و بررسي قرار ميدهد اما اين اصطلاح همچنان كه تعريف آن نشان ميدهد كاملاً دقيق نيست و بنابراين از لحاظ قلمرو علمي كه بوسيله اين موضوعات مشخص ميگردد ابهاماتي را بوجود مي آورد. مولفاتي كه تعريفي از اين واژه بدست داده اند, از يكطرف اطلاعات علمي (= اطلاعات تخصصي) را با اطلاعات معنايي (= اطلاعات انفرادي + اطلاعات تخصصي) يكسان ميگيرند و لذا دامنه اي برابر با دانش ارتباطي براي اين واژه قائل ميشود از طرف ديگر به حوزه دانش اطلاع _ دكومانتاسيون محدود و منحصر ميسازند. از آنجا كه اين مفهوم از دانش ارتباطي محدودتر و از دانش اطلاع رساني وسيعتر است, مي توان اصطلاح Informatik را از لحاظ زبان و لفظ (اقانه از نظر مفهوم) دومي براي دانش اطلاع رساني در نظر گرفت. براي اطلاع بيشتر در اين مورد به مقدمه چاپ آلماني كتاب ميخايلوف مراجعه كنيد)

 بطور خلاصه مي‌توان گفت كه ترتيب و تنظيم دانش كتابداري و دانش اطلاع _دكومانتاسيون تحت يك دانش به نظام اطلاع رساني هم از لحاظ تئوري دستگاه منطقي و هم از نظر حوزه عملي قابل توجيه است.